8 maja obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Raka Jajnika. Nowotwór jajnika to jeden z najczęściej występujących nowotworów narządów rodnych u kobiet, który niestety bardzo trudno wykryć we wczesnym stadium. Rak jajnika w Polsce zajmuje około 6. miejsce wśród najczęstszych nowotworów złośliwych u kobiet, z roczną liczbą ok. 3,5 tys. zachorowań i ok. 2,5 tys. zgonów, przy czym większość przypadków wykrywana jest w zaawansowanym stadium.

Choroba przez długi czas może nie dawać żadnych objawów lub powodować dolegliwości łatwe do pomylenia z innymi schorzeniami. Dlatego tak ważne są czujność, samoobserwacja i regularne kontrole ginekologiczne.

Rak jajnika najczęściej rozpoznawany jest u kobiet między 50. a 70. rokiem życia, choć może pojawić się także u młodszych pacjentek. Rozwija się wskutek nieprawidłowego wzrostu komórek nowotworowych w obrębie jajników i jajowodów.

Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje raka jajnika – nabłonkowy i nienabłonkowy. Rak nabłonkowy występuje najczęściej i rozwija się z komórek znajdujących się na powierzchni jajnika lub jajowodu. Nowotwory nienabłonkowe rozpoznawane są rzadziej i wywodzą się m.in. z komórek rozrodczych lub hormonalnych.

Lekarze wyróżniają także dwa główne typy raka jajnika pod względem przebiegu choroby. Typ I rozwija się wolniej i często powstaje na podłożu zmian łagodnych lub o granicznym stopniu złośliwości, dzięki czemu bywa wykrywany wcześniej. Typ II jest bardziej agresywny, szybciej rozprzestrzenia się w obrębie jamy brzusznej i najczęściej rozpoznawany jest dopiero w zaawansowanym stadium choroby.

Do najważniejszych czynników ryzyka należą m.in. wiek, menopauza, występowanie raka jajnika lub piersi w rodzinie, mutacje genów BRCA1 i BRCA2, endometrioza, niepłodność, nadwaga, palenie papierosów czy cukrzyca. Warto pamiętać, że obecność czynników ryzyka nie oznacza, że choroba na pewno się rozwinie, ale wymaga większej uważności i profilaktyki.

Rak jajnika przez długi czas może przebiegać bezobjawowo. Niepokój powinny wzbudzić takie symptomy jak ból podbrzusza, wzdęcia, powiększenie obwodu brzucha, uczucie pełności, problemy z oddawaniem moczu, zaburzenia ze strony układu pokarmowego, przewlekłe zmęczenie czy nietypowe krwawienia z pochwy. To sygnały, których nie należy lekceważyć.

– Podstawą profilaktyki są regularne wizyty u ginekologa, wykonywanie USG przezpochwowego oraz zdrowy styl życia – mówi Mariola Dyrda, kierownik Ośrodka Profilaktyki Nowotworów i Promocji Zdrowia COZL. Kobiety z obciążonym wywiadem rodzinnym powinny rozważyć konsultację genetyczną i badania w kierunku mutacji genu BRCA1 i BRCA2, gdyż znacznie zwiększają ryzyko zachorowania.

Ryzyko wystąpienia raka jajnika zmniejszają m.in.: antykoncepcja hormonalna, karmienie piersią, wycięcie jajników i jajowodów, wycięcie macicy.

Światowy Dzień Świadomości Raka Jajnika przypomina, że zdrowia nie warto odkładać na później. Nawet jeśli nic nas nie boli, warto znaleźć czas na badania kontrolne – dla siebie i swoich bliskich. Jeżeli cokolwiek wzbudza twój niepokój, zgłoś się do poradni ginekologicznej, gdzie nie jest  wymagane skierowanie. Im większa świadomość choroby, tym większa szansa na szybsze rozpoznanie i skuteczniejsze leczenie.